Menstruatieklachten en ontstekingspijn

Let op: deze pagina geeft algemene uitleg over pijn en ontstekingsremmers. Bespreek uw eigen klachten, uw medicijnen en elke verandering daarin met uw huisarts of apotheker.

Menstruatiepijn ontstaat doordat de baarmoederspier samentrekt om het slijmvlies af te stoten. Die samentrekkingen worden aangestuurd door prostaglandinen, dezelfde groep stoffen die bij ontstekingen elders in het lichaam een rol speelt. Hoe meer prostaglandinen, hoe krachtiger de samentrekkingen en hoe heviger de kramp.

Waarom dit mechanisme relevant is

Omdat de klacht via prostaglandinen loopt, komen middelen die de aanmaak daarvan remmen bij deze klacht regelmatig ter sprake. Dat is dezelfde groep als bij gewrichtsontstekingen, en dezelfde afwegingen gelden dus ook. De werking van die groep staat beschreven in NSAID of paracetamol en het onderliggende proces in wat een ontsteking is.

Het gebruikelijke verloop

Primaire menstruatiepijn begint doorgaans kort voor of bij het begin van de menstruatie en is het hevigst in de eerste een tot twee dagen. De pijn zit laag in de buik, kan uitstralen naar de onderrug en de bovenbenen, en gaat soms samen met misselijkheid, hoofdpijn of een licht gevoel. Bij veel mensen wordt het patroon in de loop van de jaren milder.

Wanneer nader kijken zinvol is

• Pijn die duidelijk erger wordt over de jaren in plaats van milder.
• Pijn die buiten de menstruatie doorloopt of bij gemeenschap optreedt.
• Zeer hevig bloedverlies of bloedverlies tussen de menstruaties door.
• Klachten die pas op latere leeftijd voor het eerst ontstaan.

In die situaties denkt een huisarts eerder aan een onderliggende oorzaak, zoals endometriose of vleesbomen, en volgt vaak aanvullend onderzoek. Wat er bij hevig bloedverlies nog meer meespeelt, staat bij bloedverlies als waarschuwingssignaal.

Het dagelijkse deel

Naast medicatie noemen veel mensen warmte op de onderbuik en lichte beweging als de dingen die het verschil maken. Wat daar in het algemeen over te zeggen valt, staat in warmte of koude bij pijn. Het zijn eenvoudige maatregelen zonder grote claims, en juist daarom blijven ze bruikbaar.

Waarom dit gesprek de moeite waard is

Menstruatiepijn wordt vaak weggewuifd, ook door de persoon zelf. Pijn die het dagelijks leven maandelijks stillegt, is echter geen kwestie van doorbijten maar een klacht waarmee je bij de huisarts terechtkunt. Wat een arts daarbij weegt, lijkt op wat elders in dit dossier beschreven staat bij de arts en het voorschrijven.

Wat er nog meer meespeelt

Naast het mechanisme in de baarmoeder spelen er factoren mee die de beleving van de pijn kleuren: slaap, stress, de mate waarin iemand kan doorwerken en de vraag of de klacht bespreekbaar is in de omgeving. Dat maakt de pijn niet minder lichamelijk, maar het verklaart waarom dezelfde krampen de ene maand goed te doen zijn en de andere maand niet. Voor een gesprek met de huisarts is het nuttig om een paar cycli bij te houden: welke dagen, hoe hevig, en wat het met de dagelijkse bezigheden deed.